1. MÙA ĐÔNG VỌNG CÁNH ÉN VỀ
Thân ái chào các tác giả và bạn yêu thơ
Xin có mấy lời “gửi găng” tự đề cử tri âm với mọi người
Thời hiện đại hiển nhiên là thời dân chủ. Nếu có ai muốn đăng ký bước vào kỷ lục Guinnesse, chẳng hạn một anh lang thang đầu phố muốn tâng cầu lâu nhất, một cô thôn nữ muốn ăn nhiều ớt nhất, hoặc một ông già muốn đạt kỷ lục về ngâm mình trong đá... Chúng ta không thể phê phán họ là tự kiêu được! Họ có quyền được thử sức ở vị trí cao nhất bằng cách tự đề cử mình.
Nền thơ của chúng ta lâu nay luôn luôn đeo dính hai mặc cảm thường trực: một, lúc nào cũng tự tôn vỗ ngực không ai bằng mình, anh hùng nhất khoảnh thơ, tung hô trong cánh hẩu và địa phương của nhau; hai, tự ti đến mức mời giới thiệu thành tựu của thơ mình, cái hay, cái kiệt xuất, thì rụt đầu rụt cổ, không dám ho he lên tiếng.
Cố thi sĩ nổi tiếng Xuân Diệu, tác giả cuốn sách phê bình thơ “Các nhà thơ cổ điển Việt Nam”, người rất am tường thơ Việt, thơ Tầu, thơ Tây đã từng nhận xét (đại khái) rằng: Các tác giả Việt mới chỉ chú trọng làm thơ về mùa xuân, mùa thu, mà chưa ai viết được một bài thơ hay về mùa đông.
Vì lý do muốn thay đổi nhịp điệu sống nhàn nhạt “hoà cả làng” buồn tẻ và bất tài của thơ Việt lâu nay, đặc biệt là thơ mậu dịch, sống cửa quyền quá dài ôm rịt các cửa báo, nên tôi mạnh dạn đề cử bài thơ “Mùa đông vọng cánh én về”, là bài thơ về mùa đông hay nhất Việt Nam.
Hiển nhiên tôi chỉ có thể đề cử. Việc này không chỉ mang mục đích đòi tự tôn mà tự thân nó cũng là một tấm “giấy quì” để thử và tìm ra các tác giả “ngọc còn ẩn trong đá”, nếu không làm vậy, chẳng lẽ tôi cứ phải đợi mấy ông giữ gôn mậu dịch đọc và cho giải, nhưng than ôi, được báo của các ông chìa sân rồng tem phiếu cho thì đến bao giờ ? (có khi xếp hàng đến kiếp sau, các ông vẫn bảo người ta chưa đủ tiêu chuẩn để xếp hàng, một là vốn tự có ta không có, vốn quan hệ báo nọ gắp giải thưởng cho báo kia ta cũng không có, tiền tài trợ sàng xê từ quĩ cơ quan, ta cũng không, như vậy đến đời nào đến lượt?)
Mong được bạn đọc chia xẻ chí ít rằng dù sao tôi cũng nên và có quyền tự đề cử, như thế chẳng hơn tẩm ngẩm bịt cửa báo, vỗ ngực trong xó nhà vừa được tiếng khiêm tốn lại vừa trở thành anh hùng xó bếp sao? Nếu bạn muốn cho sự phách lối của tôi một bài học, thì đơn giản bạn chỉ cần nêu lên một cái tên, hay một bài thơ để so sánh “án tại hồ sơ” mà, hay như người ta vẫn nói “tỉ số nói lên tất cả”, chẳng lẽ tác phẩm “bút sa gà chết” lại không nói với chúng ta điều gì sao?
Mời bạn đọc ngắm thử.
MÙA ĐÔNG VỌNG CÁNH ÉN VỀ
Nguyễn Hoàng Đức
Lại thêm gió bấc
Ùn ùn thổi thốc về
Những đường tên vun vút bắn từ vòm cung núi
Những xoáy lốc cuốn tít mù từ muôn vực thẳm
Bầu trời nặng nhọc chuyển mình
Giữa tầng tầng áo mây mờ mịt
Dãy non xa lớp lớp nặng sương mờ
Lắng những nốt trầm buông
Kéo bản nhạc thời gian
Chìm sâu khúc chiều u ám
Vai ta so ro
Co mình giữa những lớp áo dầy
Muốn chen sát làn da đòi hơi ấm
Ôi những cành cây
Xác xơ tấm áo choàng lá phủ
Phơi mình trơ xương
Giữa gió lạnh cắt trời
Ý tưởng ngoi ra thân xác
Nặng nề
Như vầng dương đang cố lách lưỡi cưa tròn
Xẻ một đường khe
Giữa các tầng mây o bế bịt bùng
Ký ức bỗng hiện về
Bắc Cực
Quê hương của miền lạnh lẽo
Dâng tràn tuyết giá
Khiến cả cánh loài chim cũng rụng
Rồi một đống lửa được đốt lên
Từ tay đoàn thám hiểm
Cả miền băng tuyết cựa làn da lạnh
Sà vào lòng ngọn lửa
Ấm mầu hồng!
Ấm hơi người!
Rồi đến lượt mùa Đông
Muốn ấp cơn run rẩy vò võ của mình
Trong cánh én phương Nam
Nhẹ lướt về
Mong giải thoát lốt nặng nề u uẩn
Vén nhẹ không gian
Cho mầm sống trồi lên
Từ muôn vàn cây cỏ
Cả miền Bắc Cực muốn sưởi ấm trong vòng tay ngọn lửa
Cả khung trời mùa Đông muốn ấp mình trong vài cánh én
Điều kỳ diệu đó phải chăng là không tin nổi?
Bỗng ký ức nối đuôi từng chuỗi
Như những toa tầu bất tận
Chở quá khứ về trên đường ray lịch sử
Tất cả
Đòi hiện thân!
Đòi quyền sống!
Đòi giá trị!
Ngay ngưỡng cửa khắc giờ hiện tại
Đúng lúc này đây
Nơi ta đang đứng
Và kia, cả chuỗi tương lai
Rợp trời vỗ cánh ùa về
Cố lách mình qua khe cửa
Phút giờ hiện tại
Đòi xem những bản hợp đồng
Cho dự án của ngày mai
Ôi thật diệu kỳ
Chuỗi chuỗi hoàng hôn quá khứ
Và lớp lớp bình minh thuộc về vĩnh cửu
Đều hiện mình lên
Trên bản lề hiện tại
Ôi diệu kỳ
Diệu kỳ hiện tại!
Diệu kỳ ngọn lửa của con người!
Và diệu kỳ cánh én!
Một tầng mây nứt ra theo lưỡi cưa của vầng dương
Một ngọn gió xuân ngược sớm về
Một lớp sương mờ rướn lên mây
Một vũ trụ nâng mình dậy
Những thân cây dứt bỏ những chiếc lá còn sót lại
Trong cuộc thay áo mùa thu
Tạc dáng hiên ngang trong gió lạnh
Đòi diễn nốt vở bi kịch lột xác của mình
Mong cải lão hoàn đồng
Trong tấm áo mùa Xuân
Bản nhạc dâng lên
Những con đường nâng mình chạy
Ùa về dãy núi đang vươn cổ
Ngóng phương Nam
Đợi một cánh én về
Và ta đi
Ngập trong bóng hoàng hôn
Lội trong những vần thơ còn chưa kịp thành hình
Kéo lê những nốt trầm
Gieo âm trĩu buồn hồn núi lạ
Rung phím gió phương Nam
Gọi cánh én mùa Xuân
Hãy về
Trên cung đàn hy vọng.
Hà Nội
Đêm 10/1/1997
